Met een staf in je hand
Geen CEO, geen managementgoeroe, maar Mozes: een vluchteling, een herder, een man die zijn roeping vijf keer probeerde te weigeren. En toch de leider van een volk, veertig jaar lang. Dit boek vertaalt zijn lessen naar het leiderschap van vandaag, in de school van vandaag.
Leiderschap is geen techniek, maar karakter
Er zijn duizenden leiderschapsboeken geschreven en tientallen modellen ontwikkeld, en toch blijft goed leiderschap zeldzaam. Omdat leiderschap uiteindelijk geen kwestie is van kennis of techniek, maar van karakter. Van wie je bent, dieper dan wat je doet.
Met een staf in je hand is geschreven voor schoolleiders en teamleiders in het primair en voortgezet onderwijs. Voor mensen die elke dag verantwoordelijkheid dragen voor een gemeenschap van leerders: leerlingen, leerkrachten, ondersteunend personeel, ouders. Voor mensen die weten dat leiderschap méér is dan management, maar soms moeite hebben om te verwoorden wat dat 'meer' dan is.
In Mozes herken je iets van jezelf: zijn twijfel, zijn moed, zijn fouten, zijn volharding. En bovenal zijn diepe overtuiging dat de roeping groter is dan de roeper.
Elk hoofdstuk: van Bijbelse kern naar studiedag
Het boek is zowel een persoonlijk bezinningsboek als een groepswerkboek. Elk hoofdstuk volgt dezelfde vaste structuur:
Drie fragmenten uit het boek
De roeping in stilte
Leiderschap ontstaat zelden op het moment dat iemand zich ervoor aanmeldt. Het vindt zijn oorsprong niet in ambitie, opleidingen of functieomschrijvingen. Het begint veel dieper, in de stille ontmoeting tussen een mens en zijn roeping. Mozes was geen jonge, gedreven carrièremaker. Hij was een man van middelbare leeftijd, met een gebroken verleden, werkzaam als herder in de woestijn van Midian. Alles in zijn omstandigheden wees erop dat zijn grote jaren achter hem lagen.
De reactie van Mozes op zijn roeping is even opmerkelijk als simpel: 'Hier ben ik.' Vier woorden in het Nederlands, slechts één woord in het Hebreeuws: hinneni. Het is een uitdrukking van totale beschikbaarheid. Geen vragen, geen voorwaarden, geen cv-presentatie. Gewoon: ik ben hier. Ik ben aanwezig. Ik ben beschikbaar. En precies dát is de kernhouding van iedere geroepen leider.
Twijfel, gevoel van tekortschieten, angst voor falen: dit zijn geen signalen dat iemand ongeschikt is voor leiderschap. Integendeel: ze zijn vaak een merkteken van iemand die beseft wat verantwoordelijkheid werkelijk inhoudt. De leider die nooit twijfelt, is de gevaarlijkste leider.
"Leiderschap begint waar iemand bereid is de stilte in te gaan en daar te ontdekken wie hij werkelijk is."
Henri Nouwen, geciteerd in hoofdstuk 1De staf wordt een teken
Wanneer God Mozes roept en hij zijn bezwaren opsomt, is er een opvallend moment: God vraagt hem naar wat hij in zijn hand heeft. Het is een eenvoudige vraag, bijna terloops gesteld. Maar de betekenis ervan is diepgaand. God wil Mozes laten zien dat hij al meer in handen heeft dan hij beseft. De staf, het gereedschap van een eenvoudige herder, wordt het teken waarmee wonderen plaatsvinden. Niet een nieuw wapen, niet een bijzondere gave, maar wat hij al droeg.
Dit principe is een van de meest bevrijdende waarheden van het Bijbelse leiderschap: je hoeft niet te worden wie je niet bent. Je mag zijn wie je bent, met wat je hebt, op de plek waar je staat. Veel leiders in het onderwijs worstelen met het gevoel dat ze 'iemand anders moeten worden' om effectief leiding te geven. Ze volgen cursussen in communicatie terwijl hun kracht in luisteren ligt. Ze kopiëren de stijl van een bewonderde voorganger, terwijl hun eigen stijl misschien volkomen anders is.
"Leiderschap begint niet bij wat je ontbreekt, maar bij wat je draagt."
Ben Tiggelaar, geciteerd in hoofdstuk 2De stille kracht achter het leiderschap: Zippora
Er zijn in het leven van een leider mensen die van buitenaf niet of nauwelijks zichtbaar zijn, maar die van binnenuit allesbepalend zijn. Mensen die zien wat anderen niet zien, die handelen wanneer anderen aarzelen, die de leider in stand houden wanneer hij dreigt te struikelen. Zippora, de vrouw van Mozes, is zo iemand. Zonder Zippora, geen Mozes.
Haar verhaal roept de vraag op: wie zijn de mensen in jouw leven die jou kunnen zien zoals Zippora Mozes zag? Niet de mensen die jou bewonderen en bevestigen, die heb je niet nodig. Maar de mensen die jou kennen, je sterke kanten én je blinde vlekken, en die de moed hebben om te handelen wanneer jij vastzit.
"Jij hebt een staf in je hand. God heeft je geroepen. De kinderen, de medewerkers, de gemeenschap aan wie jij bent toevertrouwd, zij verdienen een leider die weet van wie hij of zij het ontvangt."
Uit het slotwoord
Niet alleen lezen, maar doen
Het boek sluit af met drie bijlagen die het direct bruikbaar maken in de praktijk van jouw school:
Wil je het boek bestellen, of ben je benieuwd hoe Met een staf in je hand kan dienen als rode draad voor een studiedag, MT-traject of leiderschapsprogramma op jouw school? Neem contact op, ik denk graag mee.